راهنماى امين اوست . البته ، هيچ مانعى وجود ندارد كه ما اين رويداد را كنايه از سفرى بدانيم كه با نيروى دانش انجام مىگيرد ، دانشى كه بايد ما را در سفر اين زندگى به سوى خداوند رهبرى كند » . شگفت‌آورترين چيزى كه در اين‌باره ، خواندم ، سخن كسى است كه مىگويد : سير دادن پيامبر صلّى اللّه عليه و إله با روحش بوده است ، نه با بدنش و براى اثبات اين مدّعاى خود ، به روايتى استدلال مىكند كه از عايشه نقل شده است و آن اين‌كه بدن پيامبر صلّى اللّه عليه و إله در آن شب از وى دور نشده است . اين در حالى است كه مىدانيم در هنگام واقعهء اسراء ، عايشه صغير بود و همسر پيامبر خدا صلّى اللّه عليه و إله نبود . بنابراين ، خود اين روايت ، خودش را تكذيب مىكند . مقايسهء مسجد الحرام و مسجد الاقصى مسجد الاقصى از چند جهت به مسجد الحرام شباهت دارد : 1 . هردو مسجد در شرق قرار دارند . 2 . تاريخ هركدام از آنها به دوران كهن بازمىگردد ، جز اين‌كه مسجد الحرام قديم‌تر و بزرگ‌تر است ؛ زيرا آن نخستين خانه‌اى است كه [ به‌منظور عبادت ] براى مردم ساخته شد و نيز خداوند زيارت اين خانه را بر هركس كه توان رفتن به آن را داشته باشد واجب كرد : « نخستين خانه‌اى كه بنا شده همان است كه در مكه است . خانه‌اى كه جهانيان را سبب بركت و هدايت است . در آن جاست آيات روشن و مقام ابراهيم و هركه بدان داخل شود ايمن است . براى خدا حجّ آن خانه بر كسانى كه قدرت رفتن به آن را داشته باشند واجب است » . « 1 » 3 . هركدام از كعبه و شهر قدس را كه مسجد الاقصى در آن قرار دارد ، عرب‌ها تأسيس كرده و يا در بنا و تأسيس آن سهمى داشته‌اند ؛ امّا كعبه را

--> ( 1 ) . آل عمران ( 3 ) آيه‌هاى 96 - 97 .